Halina Filip

Miejska Biblioteka Publiczna im. Galla Anonima (1946-2010)

Zaczątkiem biblioteki powiatowej publicznej były sumy zebrane przez Powiatowy Komitet Daru Narodowego 1-3 Maja w wysokości 63.000 zł. Kuratorium wyznaczyło na kierownictwo biblioteki 1 etat nauczycielski [1].

Dzisiejszy kształt i znaczenie Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Galla Anonima jest dziełem wielu pokoleń ludzi, którzy doceniali sens i wartość jej istnienia. Z powodu skąpych a często i sprzecznych źródeł historycznych ustalenie powojennych losów działalności bibliotecznej nastręcza niemałych trudności.

Pierwsze książki trafiły do Kołobrzegu już w roku 1945. Pochodziły one głównie ze zbiorów prywatnych przybywających do miasta przesiedleńców i osadników, ale już w roku 1946 Komisja Oświaty Kołobrzeskiej Powiatowej Rady Narodowej trzykrotnie podjęła się kwestii utworzenia i udostępnienia księgozbioru społeczeństwu. Organizacja biblioteki publicznej została zapoczątkowana w maju 1946 roku [2]. Pierwszym kierownikiem została nauczycielka, Zofia Bałyszowa [3]. Nowej placówce władze szkolne przekazały na początek 240 książek, a podczas obchodów Święta Książki w dniach 1-3 maja zbierane były pieniądze na zakup następnych [4].

Pierwszą siedzibą Biblioteki był skromny pokój na piętrze ocalałego z pożogi wojennej kołobrzeskiego ratusza, który od samego początku był siedzibą władz miejskich; natomiast pierwszą bibliotekarką była, przybyła z Wilna [5], Helena Karaś (Bujewicz) [6], która do pracy bibliotecznej przystąpiła w 1946 roku.

Funkcję kierownika Biblioteki Powiatowej w Kołobrzegu z dniem 1 stycznia 1949 roku [7] objął Jan Frankowski, zasłużony działacz kultury i krajoznawstwa, pionier  bibliotekarstwa i muzealnictwa w Kołobrzegu, autor pierwszych przewodników po mieście. W październiku 1958 roku przeszedł na rentę, ale w Bibliotece (w ograniczonym wymiarze godzin) pracował nadal. Umarł 17 marca 1972 r. w wieku 86 lat.

W uznaniu dla zasług Jana Frankowskiego, między innymi na niwie działalności bibliotecznej, uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Kołobrzegu z 31 stycznia 1986 roku, część ulicy Rzecznej, przy której mieści się Biblioteka, została uhonorowana jego imieniem, a wewnątrz budynku odsłonięta została tablica upamiętniająca tego zasłużonego dla kołobrzeskiej kultury człowieka [8].

To właśnie dzięki zaangażowaniu i wytrwałej pracy takich ludzi wzrastała liczba woluminów i czytelników, rozwijała się działalność instrukcyjno-metodyczna oraz środowiskowa. W stosunkowo krótkim czasie Biblioteka stała się jednym z najczęściej odwiedzanych gmachów użyteczności publicznej i jednym z ważniejszych ośrodków życia kulturalnego miasta.

W połowie 1950  roku doszło do przejęcia przez Bibliotekę Powiatową i Bibliotekę Miejską (ta ostatnia uruchomiona została wraz z czytelnią publiczną w roku 1947) pomieszczeń na parterze w wyremontowanym budynku przy ówczesnej ul. Rzecznej, a w roku 1954 do ich formalnego połączenia - powstała  Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna.

Rok 1966 to uroczystość nadania Bibliotece imienia Galla Anonima - autora Kroniki polskiej, napisanej po łacinie, w której znajduje się tekst kantyleny związanej z pomorskimi wyprawami Bolesława Krzywoustego, której fragment (w tłumaczeniu Franciszka Fenikowskiego) zdobi fronton Biblioteki:

Fragment pieśni w tłumaczeniu Franciszka Fenikowskiego

W następnych latach nie tylko sukcesywnie wzrastała liczba księgozbioru i czytelników, ale podejmowane były nowe inicjatywy, które to sprawiły, że Biblioteka ponownie zaczęła borykać się z problemem lokalowym. Dzięki staraniom ówczesnego Dyrektora - Ewy Lepczyńskiej i zaangażowaniu władz miasta, na początku 1990 roku, do nowych pomieszczeń przy ul. Brzozowej został przeniesiony oddział dla dzieci, a w rok później działalność rozpoczęła nowa placówka - wypożyczalnia beletrystyki.

Działalność, jaką prowadzi książnica kołobrzeska, jest wieloraka. Owocem jest wiele prac wydanych samodzielnie oraz wspólnie z Kołobrzeskim Towarzystwem Społeczno-Kulturalnym i Muzeum Oręża Polskiego w serii wydawniczej „Biblioteka Kołobrzeska”. Stosowane są rozliczne formy działalności środowiskowej, często o charakterze ponadregionalnym oraz działania zmierzające do nawiązywania współpracy, wzbogacania księgozbioru oraz upowszechniania czytelnictwa i kultury wspierane przez koło Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich oraz Dyskusyjny Klub Książki.

Halina Filip

Aktywność instytucji została uhonorowana:

- medalem "W dowód uznania" (2006)

- złotą Honorową Odznaką Gryfa Zachodniopomorskiego (2007)



- I nagrodą w konkursie „Gmina na fali” (2009) - za pośrednictwem Miejskiej Biblioteki Publicznej, Gmina Miasto Kołobrzeg czynnie włączyła się w proces tworzenia nowych usług elektronicznych i powstanie pierwszej w województwie biblioteki cyfrowej – Zachodniopomorskiej Biblioteki Cyfrowej „Pomerania”


Przypisy:

[1] Protokół Nr 6 Kołobrzeskiej Powiatowej Rady Narodowej w Karlinie z dnia 28 XII 1946 roku

[2] Złota Księga MBP.
[3]
Albo Stanisława Bałyszowa, jak podają niektóre źródła (przypis red.).
[4]
H. Kroczyński, Kronika Kołobrzegu, Kołobrzeg 2000, s. 375.
[5]
J. Patan, Kiedy wszystko było pierwsze. Kołobrzeg 1945-1959, Kołobrzeg 2004, s. 121.
[6]
Halina Karaś-Jacyna – zaświadczenie pełnomocnika do spraw ewakuacji (kopia). 
[7]
J. Frankowski, Dziesięć lat pracy niefachowego bibliotekarza na Pomorzu Zachodnim (1949-1959), „Bibliotekarz” 1966, Nr 6,  s. 180.
[8]
Odsłonięta została 29 maja 1987 roku.